06.02.2026 11:05

Meningit kasalligi va uning profilaktikasi

​Meningit — bu bosh miya va orqa miyaning himoya pardalari (meningalar) yallig‘lanishi bilan kechadigan og‘ir yuqumli kasallikdir. Ushbu xastalik tez rivojlanishi va o‘z vaqtida davolanmasa, hayot uchun xavfli asoratlarga olib kelishi bilan xavflidir. Shu bois meningit haqida aholining xabardorligini oshirish va uning oldini olish muhim ahamiyat kasb etadi.

Meningitning kelib chiqish sabablari

Meningit turli mikroorganizmlar ta’sirida kelib chiqadi:

Bakterial meningit (meningokokk, pnevmokokk, gemofil tayoqcha) — eng og‘ir va xavfli shakl;

Virusli meningit — nisbatan yengilroq kechadi;

Zamburug‘li meningit — asosan immuniteti pasaygan odamlarda uchraydi.

Kasallik havo-tomchi yo‘li, yaqin muloqot, iflos qo‘l, shaxsiy gigiyena qoidalariga amal qilmaslik orqali yuqishi mumkin.

Asosiy alomatlari

Meningit ko‘pincha to‘satdan boshlanadi va quyidagi belgilar bilan namoyon bo‘ladi:

tana haroratining keskin ko‘tarilishi;

kuchli bosh og‘rig‘i;

qayt qilish, ko‘ngil aynishi;

bo‘yin mushaklarining qotishi;

yorug‘lik va shovqinga sezuvchanlik;

bolalarda: bezovtalik, yig‘loqilik, ishtahaning yo‘qolishi.

Ushbu alomatlar paydo bo‘lganda zudlik bilan shifokorga murojaat qilish zarur.

Meningitning oqibatlari

Agar kasallik o‘z vaqtida davolanmasa, u eshitishning pasayishi, asab tizimi shikastlanishi, tutqanoq, aqliy rivojlanishning sekinlashuvi, hatto o‘limga olib kelishi mumkin.

Meningitning oldini olish (profilaktika)

Meningitning oldini olishda quyidagi choralar muhim hisoblanadi:

1. Emlash

Bugungi kunda meningitga qarshi samarali vaksinalar mavjud. Ayniqsa bolalar, keksalar va immuniteti past shaxslar uchun emlash tavsiya etiladi.

2. Shaxsiy gigiyena

qo‘llarni tez-tez sovunlab yuvish;

shaxsiy idish-tovoq va sochiqlardan foydalanish;

yo‘tal va aksa urishda og‘iz-burni yopish.

3. Sog‘lom turmush tarzi

to‘g‘ri ovqatlanish;

yetarli dam olish;

organizmni chiniqtirish immunitetni mustahkamlaydi.

4. Kasallar bilan muloqotni cheklash

Yuqumli kasalliklarga chalingan shaxslar bilan yaqin aloqadan saqlanish lozim.

Xulosa

Meningit — jiddiy va xavfli kasallik. Uni davolashdan ko‘ra oldini olish osonroq va samaraliroqdir. Aholining hushyorligi, emlashga mas’uliyat bilan yondashish va shaxsiy gigiyena qoidalariga amal qilish orqali ushbu kasallikning oldini olish mumkin. 

F Mamadaliyev, Sanepidqo`mita Farg`ona viloyat boshqarmasi Epidemiologiya bo`limi mudiri